اطلاعاتی در مورد بیماری دیابت
طبق برآوردفدراسیون بین المللی دیابت ,درسال
‏2003 ‏,‏194 ‏میلیون دیابتی درسراسرجهان زندگی می کنندوتخمین زده می
شود
که درسال ‏2025 ‏این تعدادبه333‏میلیون نفربرسد‏.‏ باتوجه به اینکه دیابت برای سلامتی
جهانیان یک تهدیداست ,می توان گفت که بالغ بر‏6/3 ‏درصدازجمعیت جهان بادیابت زندگی
می کنند‏.‏

اطلاعاتی در مورد بیماری دیابت
طبق برآوردفدراسیون بین المللی دیابت ,درسال
‏2003 ‏,‏194 ‏میلیون دیابتی درسراسرجهان زندگی می کنندوتخمین زده می
شود
که درسال ‏2025 ‏این تعدادبه333‏میلیون نفربرسد‏.‏ باتوجه به اینکه دیابت برای سلامتی
جهانیان یک تهدیداست ,می توان گفت که بالغ بر‏6/3 ‏درصدازجمعیت جهان بادیابت زندگی
می کنند‏.‏
درحال حاضردیابت چهارمین علت مرگ ومیردربیشترکشورهای توسعه
یافته
است ‏.‏ دیابت یک بیماری مزمن است که وقتی پانکراس
(لوزالمعده ),انسولین تولید نمی کندیاوقتی که بدن نمی تواندازانسولین تولیدشده
استفاده موثرکنداتفاقمی افتد‏.‏
توقف تولیدانسولین یااستفاده نکردن
ازانسولین هردوباعث افزایش گلوکز درخون می شود‏.‏
دیابت دونوع اصلی دارد,افرادی
که دیابت نوع اول دارندیعنی مقدارخیلی کمی انسولین تولیدمی کنندویااصلاانسولینی
دربدنشان تولیدنمی شودولازم است که برای ادامه زندگی انسولین تزریق کننداین نوع
دیابت بیشتردرکودکان ونوجوانان است ‏.‏
نوع دوم دیابت افرادی هستندکه نمی
توانندازانسولین استفاده موثرکنند آنهامیتوانندبیماریشان راتنهاباتغییرروش
زندگی کنترل کنندومعمولا بیشتربه داروهای خوراکی نیازدارندوکمتربه انسولین ‏.‏

نوع سوم دیابت دربعضی مواردحاملگی اتفاق می افتد,امامعمولاپس از حاملگی برطرف
می شود‏.‏ قابل ذکراست ,طبق آماربیش از‏90 ‏درصدازموارددیابت درجهان
دیابت نوع دوم است ‏.‏
علایم دیابت نوع اول تشنگی بیش ازحد,گرسنگی دایمی
,تکررادرار,کاهش وزن ناگهانی ,خستگی مفرطوتاری دیدمی باشد‏.‏
ممکن است
افرادمبتلابه دیابت نوع دوم علایم مشابهی داشته باشند,امااین
علایم
کمترظاهرشود,اکثراافرادمبتلابه این نوع دیابت علایمی ندارندو
فقط
بعدازچندسال به واسطه بیماری دیگری متوجه آن می شوند‏.‏
دیابت
بیماری مزمنی است که درطول زندگی فردبایددقیقاکنترل شود,بدون مراقبت صحیح ,قندخون
می تواندبالابرودکه این امردردرازمدت به بدن آسیب می رساندوباعث اختلال دربافت
هاواندام های مختلف بدن می شود‏.‏
درکوتاه مدت وبلندمدت عوارض دیابت شامل
بیماری قلبی وعروقی ,بیماری کلیه (نفروپاتی دیابتی ),بیماری اعصاب (نوروپاتی دیابت
)وبیماری چشم (رتینوپاتی دیابتی )می گردد‏.‏

باتوجه به اینکه بیماریهای قلبی وعروقی ناشی ازدیابت شامل آنژین صدری , حمله
قلبی ,ایست قلبی وسکته مغزی می باشد,می توان گفت که بیماری های قلبی و عروقی
بیشترین موردمرگ ومیردرافراددیابتی وعلت اول مرگ درکشورهای صنعتی است ‏.‏

همچنین نتیجه افزایش وپیشروی آرام پروتیین درادرار,عاقبت منتج بهنارسایی کلیه می
شود‏.‏
این اتفاق معمولاسال هابعدازاولین تشخیص دیابت رخ می دهدواگرفشار خون
وقندخون
درست کنترل شوداین اتفاق به تاخیرمی افتد‏.‏
دربیشترکشورهای توسعه
یافته درحال حاضردیابت علت بیشترین مواردنارسایی کلیه ,وابستگی به
دیالیزباپیوندکلیه است ‏.‏
بااشاره به اینکه دیابت می تواندعامل صدمه زدن به
رشته های اعصاب شود, می توان گفت که کرخی وبی حسی پاهاشایع ترین علامت بیماری اعصاب
بوده که در اثرآسیب به اعصاب پاایجادمی شود‏.‏
نوروپاتی یابیماری های اعصاب
درپاره ای ازمواردمی تواندبه دردهای شدیدمنجرشودامابیشترمواقع بدون دردپیش می
رود‏.‏
درنتیجه نبودعلایم نوروپاتی دیابتی احتمال زخم پایاقطع عضووجود دارد‏.‏

همچنین دیابت بیشترین علت نابینایی درافرادجوان وکارآمددرجهان توسعه یافته
نیزمی باشد‏.‏
به نظرمی رسدعوامل خطردرابتلابه دیابت نوع اول دوعامل ژنتیکی
ومحیطی باشد,عوامل محیطی مانندویروس هاوبرخی موادغذایی می توانندعاملی برای ابتلابه
دیابت نوع اول باشنداگرچهاثرآن هاکاملابه اثبات نرسیده
است ‏.‏
عوامل خطردرابتلابه نوع دوم دیابت نیزاضافه وزن وچاقی ,بیتحرکی ,رژیم
غذایی باچربی بالاوفبیرکم ,نژاد,سابقه فامیلی ,سن ووزن کم هنگام تولد است ‏.‏

هرچه بیشترفردی عامل خطرداشته باشدبیشتردرمعرض خطرابتلابه دیابت می باشد‏.‏

گفتنی است ,خطرابتلابه دیابت درمردهاوزن هاهمراه باافزایش وزن به شدت روبه
افزایش
است ‏.‏ افزایش شیوع دیابت نوع دوم درهمه دنیابخصوص درکشورهای درحال
توسعه
گروه های خاص وکودکان نوعی اعلام خطراست که اغلب ناشی ازاضافه وزن است
‏.‏
روزجهانی دیابت که ‏21 ‏آبان ماه امسال برگزارمی شودبراضافه وزن وچاقی
متمرکزشده ,که یکی ازعوامل اصلی خطردربروزدیابت نوع دوم می باشد‏.‏
هدف ازاین
فعالیت انتقال ساده وارزان پیام تغییرروش زندگی است ,مثل افزایش فعالیت جسمی وعادت
های غذایی صحیح که خودمی توانددرمقابله با عواقب جدی فردی واجتماعی دیابت
بسیارموثرباشدودرنهایت ازشیوع دیابت جلوگیری کند‏.‏

 

آزمایش ادرار

 

وقتی که مقدار قند خون شما افزایش یابد، کلیه ها دیگر نمی توانند
مقادیر توصفیه شده آن را باز جذب نمایند و در نتیجه در ادرار قند دیده می‌شود.
مشکلی که در آزمایش ادرار وجود دارد این است که آستانه ای که کلیه ها می توانند تا
آن حد، قندی که در کلیه ها تصفیه می شود را باز جذب نمایند در افراد مختلف، تفاوت
می کند. بعضی از افرادی که به دیابت مبتلا نیستند دارای آستانه پایینی هستند و
بنابراین در آزمایش ادرار آنها قند دیده می شود. این افراد باید آزمایش تحمل گلوکز
یا GTT را انجام دهند تا مشخص شود آیا واقعاً به مرض قند مبتلا هستند یا
خیر.
نحوه استفاده از نوارهای آزمایش ادرار بسیار راحت می باشد. شما می توانید
با قرار دادن آن در مقابل جریان خروج ادرارتان یا با ریختن ادرارتان در یک ظرف و
فرو کردن نوار مخصوص آزمایش، این کار را انجام دهید. بعد از چند لحظه، تغییر رنگی
در نوار آزمایش پدید می‌آید که براساس آن می توان مشخص نمود که آیا در ادرار قند
وجود دارد یا خیر. برای اینکه آزمایش بطرز صحیحی انجام شود باید از ادرار تازه
استفاده نمود. این امر بخصوص وقتی می‌خواهید صبحها که از خواب بیدار می شوید آزمایش
را انجام دهید حایز اهمیت است، زیرا ادراری که صبحها در مثانه وجود دارد. طی چندین
ساعت در مثانه جمع شده است. شما ابتدا باید ادرار نموده و مثانه تان را کاملاً خالی
نمایید. سپس بعد از نیم ساعت دوباره ادرار کرده و آن را آزمایش نمایید.

آزمایش خون

دستگاههای مختلفی وجود دارند که می توان با استفاده از آنها، هرکسی
میزان قند خون خود را آزمایش کند. این دستگاهها میزان دقیق قند خون را مشخص می کنند
و به شما در کنترل قند خونتان کمک می نمایند. عیب این دستگاهها در این است که برای
انجام آزمایش باید یک خراش با استفاده از سوزن یا لانست بر روی نوک انگشت ایجاد
کرد. اگر شما کارگری هستید که با دستهایتان کار می کنید یا اگر انگشتان خیلی حساسی
دارید، این کار می تواند برای شما مشکل باشد.

اگر شما مبتلا به دیابت نوع 1 می باشید، ممکن است مواقعی پیش بیاید
که پزشکتان بخواهد بداند که آیا در طی یکی، دو ماه گذشته درمان شما مؤثر بوده است و
قند شما بخوبی کنترل شده است یا خیر. برای پی بردن به این موضوع، پزشک می تواند
درخواست دو نوع آزمایش کند که عبارتند از: 1- تعیین میزان هموگلوبین گلیکوزیله و 2-
تعیین میزان فروکتوزامین.

هموگلوبین گلیکوزیله
با تعیین میزان هموگلوبین
گلیکوزیله خون،

مقدار متوسط قند خون شما در طی 6 تا 8 هفته گذشته مشخص می‌گردد.
البته این آزمایش برای تعیین مقدار انسولین مورد نیاز شما مناسب نمی‌باشد اما بطور
کلی به پزشک نشان می‌دهد که آیا در طی یکی دو ماه گذشته وضعیت خوبی داشته‌اید یا
خیر.

فروکتوزامین
اصول آزمایش تعیین میزان فروکتوزامین خون نیز مانند
آزمایش قبلی می‌باشد اما در اینجا وضعیت قند شما در طی 2 تا 3 هفته گذشته نشان داده
می‌شود.

اندازه گیری قند خون

هدف از تمام درمانهایی که برای دیابت صورت می گیرد، پایین آوردن و
نگهداری قند خون در حد طبیعی می باشد. هرچه شما در این کار موفق تر باشید، حال
عمومی بهتری بخصوص در طولانی مدت خواهید داشت. دو روش وجود دارد که می‌توانید
خودتان قند خونتان را شخصاً آزمایش نمایید. یکی از این روشها، آزمایش خون می‌باشد و
دیگری آزمایش ادرار است.ابداع روش آزمایش خون با استفاده از خراش انگشت که در
سالهای اخیر بوجود آمد، نحوه زندگی افراد مبتلا به مرض قند را تغییر داد. هنگامی که
شما مجبور به تزریق روزانه انسولین هستید، نیاز دارید که قند خون خود را بطور مرتب
آزمایش نمایید تا براساس آن بتوانید مقدار مناسب انسولین که باید تزریق نمایید را
محاسبه کنید.
وقتی که با استفاده از قرصهای پایین آورنده قند خون یا با استفاده
از رژیم غذایی به کنترل قند خونتان می پردازید، آزمایش ادرار نیز به همان اندازه
آزمایش خون می تواند به شما اطلاعت بدهد.
بعلاوه، آزمایشهای خونی در
آزمایشگاههای می‌تواند انجام شود که حد متوسط قند خون را در یک دوره مشخص (از دو
هفته تا 8 هفته قبل) را به ما نشان بدهد.

تشخیص

افراد مختلف به راههای گوناگونی ممکن است به وجود بیماری قندشان پی
ببرند. در مرض قند نوع 2، معمولاً پزشک شما اولین کسی است که پی به مرض قندتان می
برد که این امر خواه به علت علایمی که دارید و یا به علت بررسی های معمول (چک آپ)
که انجام می دهید مشخص می گردد.
گاهی اوقات بعضی از افرادی که به چشم پزشکی
مراجعه می کنند بعلت وجود علایم چشمی دیابت که به رتینوپاتی دیابتی معروف است، چشم
پزشک به وجود بیماری مرض قند در آنها پی می برد. رتینوپاتی دیابتی به تغییراتی که
در رگهای چشم براثر مرض قند ایجاد می گردد گفته می شود.
اگر شما دارای علایمی
هستید که پزشکتان به وجود مرض قند در شما مشکوک شده است، او از شما خواهد خواست که
آزمایش قند خون و ادرار را انجام دهید. در صورتی که میزان قند خون شما زا میزان
طبیعی آن بیشتر باشد شما به دیابت یا مرض قند دچار هستید. در اکثر موارد با همین
آزمایش ساده می توان به وجود مرض قند در افراد پی برد اما در بعضی موارد که قند خون
افراد در حد مرزی یعنی در بالاترین حد طبیعی خود قرار دارد باید یک آزمایش دیگر هم
انجام داد تا مشخص گردد که آیا واقعاً فرد به مرض قند مبتلاء هست یا خیر. در چنین
مواردی آزمایش تحمل گلوکز خوراکی انجام می شود. این آزمایش بدین صورت است که ابتدا
قند خون ناشتای فرد آزمایش می شود سپس یک نوشیدنی حاوی مقادیر مشخصی گلوکز (قند) به
شخص داده می شود تا آن را بخورد و بعد هر نیم ساعت به مدت دو ساعت خون او گرفته می
شود تا مشخص گردد که بدن با این گلوکزی (قند) که خورده می شود چه رفتاری می کند و
چگونه آن را جذب می نماید.

آزمایش تحمل گلوکز (قند) خوراکی


اگر در آزمایش دیده شود ک هقند خون شما در محدوده مرزی قرار
دارد، پزشک ممکن است برای شما درخواست، آزمایش تحمل گلوکز خوراکی نماید. براساس
نتایجی که در این آزمایش بدست می آید، سه امکان وجود خواهد داشت:

- قند خون
شما ممکن است در محدوده طبیعی قرار داشته باشد که در این صورت شما به دیابت مبتلاء
نیستید.

- قند خون شما ممکن است از حد معمول بیشتر باشد اما به آن اندازه
بالا نباشد که تشخیص دیابت را بتوان برای شما داد. در چنین مواردی شما باید مراقب
باشید که ممکن است در آینده دچار دیابت شوید. در این حالت شما نیازی به درمان
نخواهید داشت اما باید با پیروی از یک رژیم غذایی مناسب، از ابتلاء خود به دیابت
پیشگیری نمایید.

- قند خون شما ممکن است به آن اندازه بالا باشد که برای شما
تشخیص دیابت داده شود. در این حالت، پزشک شما مناسب ترین درمان را برای شما انتخاب
خواهد کرد.

داروهای مورد استفاده

وقتی شما به مرض قند نوع 1 دچار هستید، هیچ چاره ای به غیر از تزریق
روزانه انسولین نخواهید داشت. همچنین بعضی از مبتلایان به مرض قند نوع 2 که با رژیم
غذایی و مصرف قرصهای پایین آورنده قند خون، میزان قند خون آنها همچنان بالا می
باشد، مجبورند که از تزریق روزانه انسولین برای کنترل قند خونشان استفاده
نمایند.
در اینجا به چند سؤال شایع که مبتلایان به مرض قند برایشان بودجود می
آید، پاسخ می گوییم.

چرا باید انسولین را تزریق کرد و آن را بصورت قرص نمی
سازند؟


تزریق انسولین تنها راه مؤثر برای رساندن این هورمون به گردش خون
می باشد. خوردن انسولین باعث می شود که قسمت عمده آن هضم شده و غیر فعال می گردد و
در نتیجه نتواند وظیفه خود را بخوبی انجام دهد. گرچه سایر روشهای مصرف انسولین نیز
امتحان شده اند، اما تمام آنها دارای مشکلاتی هستند، بنابراین در حال حاضر تنها راه
مصرف انسولین، تزریق آن می باشد.

چرا انسولین را زیر پوست تزریق
می‌کنند؟
در تئوری می توان انسولین را به داخل ورید یا عضله نیز تزریق نمود. با
اینحال در عمل، تزریق انسولین چندبار در روز به داخل ورید بسیار مشکل می باشد و
همچنین تزریق داخل عضلانی انسولین نیز بسیار دردناک می باشد. از هر دوی این روشها
گاهی اوقات و در بعضی شرایط استفاده می شود، مثلاً در هنگامی که شما به سختی بیمار
هستید یا نمی توانید بطور منظم بخاطر عمل جراحی که داشته اید غذا
بخورید.

انواع انسولین چه هستند؟
تفاوت عمده انواع انسولین، در نحوه سرعت
اثر آنها می‌باشد، بنابراین می توان انسولین‌ها را به انواع کوتاه اثر، با اثر
متوسط و طولانی اثر تقسیم نمود. انسولین‌های کوتاه اثر، شفاف و بی‌رنگ هستند، در
حالی که انواع با اثر متوسط و طولانی اثر بعلت وجود مواد افزودنی که باعث کند شدن
جذب آنها می‌ود، به رنگ کدر می‌باشند.
می‌توان انسولین‌های کوتاه اثر و با اثر
متوسط را با هم در یک سرنگ مخلوط کرد، اما باید مراقب باشید که انسولین شفاف با
انسولین کدر آلوده نکنید. برای این منظور، همیشه ابتدا انسولین کوتاه اثر را با
سرنگ بکشید و سپس سرنگ را بداخل انسولین متوسط الاثر فرو نمایید.
هرسه نوع
انسولین را می‌توان از منابع حیوانی (خوک و گاز) و یا با استفاده از مهندسی ژنتیک
از هورمون انسولین انسان بدست آورد. انسولین‌هایی که اصطلاحاً به آنها انسولین
انسانی گفته می‌شود در واقع منشاء حیوانی دارند اما در آنها تغییراتی داده می‌شود
که شبیه انسولین انسان شوند. انسولین انسانی بیشتر از انسولین حیوانی تجویز شده و
مورد استفاده قرار می‌گیرد.

آیا انسولین انسانی بهتر از انسولین حیوانی
است؟
این سؤال مورد بحث‌های زیادی قرار گرفته است و بعضی از بیمارانی که مدتها
انسولین حیوانی را مصرف می‌کرده‌اند و به تازگی به انسولین انسانی روی آورده‌اند
اینطور عنوان می‌کنند که وضعیت آنها وقتی که از انواع حیوانی انسولین استفاده
می‌کرده‌اند بهتر بوده است. بنظر می‌رسد که انسولین انسانی کمی سریعتر از انسولین
حیوانی در زیر پوست جذب می‌شود. با اینحال، هیچ تفاوت محسوسی در میزان قند خون
کسانی که از انسولین حیوانی و انسانی استفاده می‌کنند وجود ندارد. علیرغم این
موضوع، بعضی از بیماران ترجیح می‌دهند که از انسولین حیوانی استفاده
نمایند.

چرا باید روزی چند بار انسولین تزریق نمود؟
هدف از درمان با
انسولین، تقلید از وضعیت طبیعی بدن تا آنجایی که امکان دارد می باشد. در افراد سالم
و طبیعی، هورمون انسولین در پاسخ به غذاهایی که می خوریم از لوزالمعده ترشح
می‌گردد. از آنجایی که سطح گلوکز خون در بین وعده‌های غذایی کاهش پیدا می‌کند، ترشح
هورمون انسولین نیز به صفر نزدیک می‌شود. با اینحال هیچگاه ترشح انسولین درافراد
سالم متوقف نمی‌شود و همیشه می‌توان در هر لحظه از شبانه روز مقدار آن را در گردش
خون اندازه‌گیری نمود. کاری که افراد مبتلاء به مرض قند باید انجام دهند، تزریق
انسولین به نحوی است که از الگوی ترشح روزانه انسولین از لوزالمعده در افراد سالم
پیروی کند.

روشهای مختلفی وجود دارد که با استفاده از انواع انسولین و چندین
تزریق در روز می‌توان به این هدف دست یافت. برای مثال، بسیاری از بیماران از سه
تزریق انسولین کوتاه اثر قبل از سه وعده غذایی، بعلاوه یک تزریق انسولین با اثر
متوسط یا طولانی اثر در هنگام شب برای کنترل قند خون وقتی که در خواب هستند استفاده
می‌کنند. روش دیگری که طرفداران زیادی هم دارد، دوبار تزریق روزانه از مخلوط
انسولین های کوتاه اثر و طولانی اثر می‌باشد. بسیاری از افراد از این روشها بخوبی
به مدت چندین سال استفاده کرده‌اند و هیچ مشکلی نداشته‌اند.
اگر شما یکی از آن
معدود افرادی هستید که نمی‌توانید روزی چند بار تزریق انسولین را انجام دهید
می‌توانید فقط از یک یا دو تزریق روزانه انسولین با اثر متسوط یا طولانی استفاده
نمایید.

چگونه و در چه محلهایی می توانیم انسولین تزریق کنیم؟


پزشک شما تمام مطالبی که در مورد تزریق انسولین باید بدانید را
به شما خواهد گفت. بسیاری از افراد از سرنگ‌های مخصوص انسولین استفاده می‌کنند که
بسیار بهتر از سایر سرنگها میباشد. از سرنگهای یک بار مصرف در صورتی که بخوبی
نگهداری شوند می‌توان چندین بار استفاده کرد که خطر کمی در بروز عفونت خواهند داشت.
معمولاً بعد از چند بار استفاده از آنها که سوزن کند می‌شود آنها را بیرون
می‌اندازند.
امروزه سرنگهای جدید به شکل قلم یا خوددکار ساخته شده‌اند که کار
تزریق انسولین را بخصوص در کودکانی که به خودشان تزریق را انجام می‌دهند آسان کرده
است.
همانطور که قبلاً هم گفته شد، تزریق انسولین بجای عضله یا ورید، در زیر
پوست انجام می‌گردد. تحقیقات اخیر نشان داده است که بسیاری از افراد اشتباهاً بجای
اینکه انسولین را در زیر پوستشان تزریق کنند، سوزن را به عمق بیشتری فور کرده و به
داخل عضله تزریق می‌کنند. تشخیص اینکه سوزن را چه مقدار باید فرو نمود مشکل است
(بخصوص اگر شما لاغر هستید)، اما باید در این راه مهارت بدست آوردی زیرا اگر
انسولین را به داخل عضله تزریق نمایید، جذب آن سریعتر انجام می‌گردد و باعث سقوط
ناگهانی قند خون می شود.
پزشک به شما راه صحیح تزریق زیر پوست را آموزش خواهد
داد. بسیاری از افراد راه ساده‌ای را برای تزریق انسولین به زیر پوست پیدا کرده‌اند
و آن راه این است که پوست را با دو انگشت، نشگون گرفته و در همان حال با زاویه 90
درجه سوزن را به داخل پوست فرو می‌برند. لازم نیست که با فشار زیاد نیشگون بگیرید
زیرا در هنگام فرو بردن سوزن به داخل، باعث درد می‌گردد.
در مورد محلهای مناسب
تزریق نیز باید از پزشک خود سؤال نمایید. قسمتهای بالای ران ها، کفل ها وشکم،
شایعترین محلهای تزریق انسولین می‌باشند. بهتر است هر دفعه در جاهای مختلف تزریق را
انجام دهید، زیرا تزریقات مکرر در یک محل باعث ایجاد توده‌های چربی که اصطلاحاً به
آن لیپوهیپرتروفی گفته می‌شود می‌گردد و می‌تواند باعث کند شدن جذب انسولین
گردد.
احتمالاً تزریق انسولین‌های با اثر متوسط یا طولانی به ران‌ها یا کفل‌ها و
نیز تزریق انسولین‌های کوتاه اثر به شکم بهتر است، اما بهترین چیز آن است که شما از
محل تزریقی که انجام می‌دهید راضی باشید.

آیا تزریق انسولین دردناک
است؟


افرادی که سالیان درازی است که تزریق انسولین را انجام می‌دهند
از چیزی شکایت نمی‌کنند، اما افرادی که به تازگی شروع به تزریق انسولین کرده‌اند
ممکن است در ابتدا کمی درد داشته باشند. سعی کنید در هنگام تزریق، خوود را ریلکس و
شل نگه دارید و از یک روش صحیح تزریق استفاده نمایید. بعضی از افراد با مالیدن یک
قطعه یخ بر روی پوست به مدت چند ثانیه، باعث می‌شوند که در هنگام تزریق، پوست بی‌حس
شده و درد کمتری ایجاد شود.
کم کم که شما در تزریق انسولین مهارت پیدا کردید،
درد کمتری را احساس خواهید نمود. سوزنها معمولاً خیلی باریک بوده و جایی از خود بر
روی پوست باقی نمی‌گذارند. گاهی اوقات ممکن است بعد از تزریق، کمی خونریزی و یا حتی
کبودی ایجاد شود، اما نباید هیچ نگرانی در این موارد پیدا کنید زیرا احتمالاً به
دلیل سوراخ شدن یکی از رگهای کوچک زیر پوست، این حوادث اتفاق می‌افتد.

درمان دارویی مرض قند


تزریق روزانه انسولین برای مبتلایان به مرض قند نوع 1 ضروری می
باشد. همچنین بعضی از افراد مبتلا به مرض قند نوع 2 نیز ممکن است برای کنترل قند
خونشان، نیاز به تزریق انسولین داشته باشند.

داروهای مورد استفاده در مرض قند نوع 2

برای درمان مبتلایان به مرض قند نوع 2، چهار نوع مختلف قرص وجود دارد
که عبارتند از: (1) سولفونیل اوره ها، (2) بی گوانیدها، (3) آکاربوز، (4)
تیازولیدین دیونها.
این داروها را به نام داروهای خوراکی پایین آورنده قند خون
می شناسند و هر کدام از آنها را می توان به تنهایی یا بصورت ترکیبی مصرف نمود. اکثر
افراد مبتلاء به مرض قند نوع 2 از مصرف این داروها همراه با رژیم غذایی مناسب،
استفاده می برند.
اگر با مصرف این داروها، دچار عوارض جانبی آنها شدید یا اینکه
قند خونتان همچنان بالا بود، باید به پزشک مراجعه نمایید تا در صورت امکان در
داروهای مصرفی شما تغییراتی بدهد.

سولفونیل اوره‌ها


داروهای گروه سولفونیل اوره، با تحریک لوزالمعده باعث می شوند که
انسولین بیشتری ترشح شود و به این طریق، قند خون کاهش پیدا کند. شما باید بخاطر
داشته باشید که این داروها دارای اثرات مشابه انسولین هستند زیرا آنها باعث می
گردند که انسولین خونتان افزایش یابد و امکان دارد که انسولین خیلی زیاد ترشح
شود.
در صورتی که این اتفاق بیفتد و انسولین زیادی ترشح گردد، قند خون شما
شدیداً کاهش پیدا می کند و ممکن است علایم کاهش قند خون (هیپوگلیسمی) را پیدا
نمایید. برای اینکه از چنین اتفاقی جلوگیری نماید باید به طور منظم غذا بخورید و
قرصهایتان را همراه با غذا یا درست قبل از غذا مصرف کنید.
همانند انسولین،
داروهای سولفونیل اوره نیز می توانند دارای اثر کوتاه، متوسط یا طولانی باشند.
داروی کلرپروپامید از انواع طولانی اثر می باشد در حالی که داروی گلی بن کلامید از
انواع با اثر متوسط است. داروهای طولانی اثر مثل کلرپروپامید برای افراد مسن یا
کسانی که نحوه زندگی شان طوری است که نمی توانند بطور منظم و سر وقت غذا بخورند
مناسب نمی باشد زیرا ممکن است خطر بروز کاهش شدید قند در آنها ایجاد شود.
بغیر
از خطر بروز کاهش شدید قند خون، اکثر افرادی که از داروهای سولفونیل اوره مثل گلی
بن کلامید یا کلرپروپامید استفاده می کنند شکایت زیادی از مصرف این داروها نمی
کنند. با مصرف این داروها، فرد احساس گرسنگی زیاد می کند زیار قند خون کاهش پیدا
کرده است. این احساس گرسنگی سبب می گردد که بیمار غذای زیادی بخورد و به وزنش اضافه
شود.

تعداد کمی از بیماران به داروهای سولفونیل اوره، آلرژی دارند و نمی
توانند آنها را مصرف نمایند.

بی گوانیدها


داروهای گروه بی گوانید، حدود 50 سال است که مورد استفاده قرار
می گیرند. داروی متفورمین معروفترین داروی گروه بی گوانیدها می باشد. هیچ کس نمی
داند که این دارو چگونه باعث پایین آمدن قند خون می شود اما بنظر می رسد که این
دارو با کم کردن جذب گلوکز از روده ها و نیز با اثر گذاشتن بر روی کبد باعث این کار
می شود. بنابراین اگر شما دارای مشکلات کبدی و یا کلیوی هستید، نمی توانید از این
دارو استفاده نمایید. وقتی شما داروی متفورمین را مصرف می کنید، نباید از خطر افت
شدید قند خون نگران باشید زیرا این دارو باعث تحریک ترشح انسولین نیم شود. این دارو
اغلب برای افراد مبتلا به مرض قندی که اضافه وزن داشته و چاق هستند تجویز می گردد
زیرا باعث احساس گرسنگی و افزایش بیشتر وزن نمی شوند. معمولاض ابتدا روزی یک یا دو
قرص همراه با غذا مصرف می شود و سپس به تدریج مقدار آن افزایش می یابد تا به آن
عادت نمایید.
مهمترین عوارض جانبی دارو، اختلالات گوارشی مثل تهوع و اسهال می
باشد و بعضی از افراد بخاطر همین مشکلات از مصرف آن خودداری می
نمایند.

آکاربوز (Acarbose)


این گروه از داروها با تداخل در تجزیه کربوهیدراتها به قندهای
ساده، باعث می شوند که بدن شما نتواند گلوکز موجود در غذاها را جذب نماید. متأسفانه
این کار باعث می گردد که قندهای زیادی در روده بزرگ، بدون جذب باقی بماند که در
آنجا هم باکتریها و میکروبها در کمین آنها هستند. این میکروبها با مصرف این قندها،
ردش و تکثیر می کنند و باعث ایجاد مدفوع شل و افزایش باد شکم و نفخ می گردند. به
غیر از این مورد، این دارو برای افرادی که نمی توانند از یک رژیم غذایی مناسب پیروی
کنند داروی خوب و مناسبی می باشد.

تیازولیدین دیونها (Thiazolidinediones)


این گروه جدید داروها باعث افزایش حساسیت سلولها به انسولین می
شوند و بنابراین سبب می گردند که اثر انسولین در پایین آوردن قند خون، بیشتر مؤثر
باشد. اولین دارو از این گروه داروی تروگلیتازون (Troglitazone) می
باشد که بسیار مؤثر است اما بعلت عوارض جانبی آن بر روی کبد، مصرف آن بطور موقت
متوفق شده است. در آینده نزدیک، شاهد کشف داروهای دیگری از این گروه خواهیم بود. از
آنجایی که مصرف این داروها باعث تحریک در ترشح انسولین نمی شوند، مشکلاتی همچون
کاهش شدید قند خون و افزایش وزن نیز با مصرف این داروها دیده نمی شود.

داروهای موجود در ایران

انسولین
ویال انسولین رگولار، NPH بی فاز یک و
زینک.
مواردمصرف: برای پایین آوردن قندخون.
مقدار مصرف: براساس نیاز
بیمار.
عوارض جانبی: افزایش بافت چربی در محل تزریق.

گلی‌بن کلامید
Glibenclamide
قرص 5 میلی‌گرمی.
موارد
مصرف: برای پایین آوردن قندخون.
مقدار مصرف: ابتدا روزی نصف قرص و سپس براساس
نیاز بیمار، افزایش تدریجی آن.
عوارض جانبی: سردرد، اختلالات گوارشی، افزایش
وزن.

متفورمین Metformin
قرص 500
میلی‌گرمی.
موارد مصرف: برای پایین آوردن قندخون.
مقدار مصرف: روزی 3
قرص.
عوارض جانبی: تهوع، استفراغ، بی‌اشتهایی، اسهال.

آنتی دیابتیک
Anti-Diabetic
پودر 100 گرمی.
موارد مصرف:
در درمان زیادی قندخون.
مقدار مصرف: روزی 2 بار، هر بار 2 قاشق غذاخوری از پودر
را در یک لیوان آب جوش دم کرده و پس از صاف کردن، میل نمایید.
نکات مهم: این
دارو حاوی برگ توت سیاه، دانه شنبلیله، برگ زیتون، ریشه شیرین بیان و پونه
می‌باشد.

درمان با رژیم غذایی

هیچ معالجه قطعی برای مرض قند وجود ندارد و این افراد باید همیشه تحت
درمان بوده و بیماریشان را کنترل نمایند. اثرات درمان در هرفردی بستگی به نحوه
اجرای دستورات پزشک توسط او دارد. با مرض قند می توان به سه روش برخورد نمود: (1)
با مصرف قرصهای پایین آورنده قند خون، (2) با تزریق انسولین و (3) با بکار بردن
رژیمهای غذایی خاص.
درمان مرض قند با رژیم غذایی عبارتست از پیروی از یک برنامه
غذایی سالم و نه اینکه خود را گرفتار رژیمهای غذایی بسیار محدود کننده و سخت
نماییم. صرف نظر از اینکه به کدام نوع از مرض قند مبتلاء هستیم، رژیم غذایی باید در
نظر گرفته شود. در مواردی که مرض قند نوع 2 وجود دارد، ممکن است فقط با رژیم غذایی
و بدون استفاده از قرص یا انسولین، قند خون به میزان طبیعی باز گردد.
با اینحال
اگر شما به مرض قند نوع 1 دچار هستید برای اینکه به بهترین حالت ممکن در کنترل
میزان قند خونتان برسید نیاز دارید که در مورد تعادل مواد غذایی که می خورید با
انسولینی که تزریق می نمایید مطالبی را بدانید.
قرصهای پایین آورنده قند خون
برای کنترل مرض قند نوع 2 بکار می روند و انواع مختلفی دارند که در فصلهای بعدی این
کتاب بطور مفصل در مورد آنها صحبت خواهد شد.
همه بیماران مبتلاء به مرض قند نوع
1 باید انسولین تزریق کنند اما فقط درصد کمی از افراد دچار مرض قند نوع 2 مجبور به
تزریق انسولین هستند.

رژیم غذایی


هنگامی که شما به مرض قند دچار هستید، نوع رژیم غذایی که پیروی
می کنید به آن صورتی نست که هر غذایی که جلوی شما گذاشتند شما نمی توانید بخورید.
این رژیم غذایی به این معنی است که شما، بیشتر غذاهایی که برایتان مناسب است را
باید بخورید و آنهایی که زیاد خوب نیستند را نخورید. گرچه چنین رژیم غذایی را همه
افراد (چه مبتلاء به مرض قند باشند یا نباشند) باید پیروی کنند. با اینحال تفاوتی
که خوردن سالم غذاها می تواند وقتی شما به مرض قند مبتلاء هستید برای سلامت کل بدن
شما داشته باشد بسیار بیشتر از سایر افراد می باشد زیرا بدون این رژیم غذایی،
داروهایی که مصرف می کنید زیاد مؤثر نخواهند بود.

غذا خوردن
منظم


مطلب دیگری که باید بخاطر بسپارید این است که در صورتی که
غذاهایتان را بطور منظم و سر ساعات خاصی مصرف نمایید کنترل قند خونتان راحت تر
خواهد بود. اگر شما انسولین تزریق می کنید، احتمالاً پزشکتان در مورد اهمیت زمان
غذا خوردن و تزیق انسولین به شما توضیحاتی خواهد داد و شما کم کم یاد خواهید گرفت
که چگونه و چه مقدار غذا برای نیازهای انرژی تان مصرف نمایید.
این امر ممکن است
در وحله اول برای کسانی که بطور شیفتی کار می کنند مشکل باشد اما با مشورت با پزشک
یا متخصص تغذیه می توانند بر این مشکل غلبه کنند. بطور کلی شما باید هر 3 یا 4 ساعت
یک وعده غذایی یا میان وعده غذایی میل نمایید. همچنین وقتی که در شبها هم کار می
کنید ممکن است نیاز به مصرف یک وعده غذای اضافی داشته باشید.

غذاهای مناسب
در یک رژیم غذایی سالم


یک رژیم غذایی متعادل می تواند به کنترل دیابت شما کمک کرده و
شما را مطمئن سازد که داروهایی که مصرف می کنید بطور مؤثری عمل خود را انجام دهند.
در اینجا چند غذا فهرست شده اند تا به شما نشان دهد که چه نوع غذاهایی را بهتر است
که مصرف نمایید.


صبحانه:

- شیرخامه گرفته شد
- شیرین کننده های مصنوعی
بجای قند و شکر
- غلات دارای فیبر زیاد
- نان سبوس دار
- چربی های
غیراشباع
- مارمالاد یا مربای کم شیرین
- میوه ها

غذاهای اصلی (ناهار
یا شام)


- شامل بعضی غذاهای نشاسته دار مثل نان، سیب زمیین، ماکارونی و
برنج
- سبزیجات
- نخود و لوبیا
- مقادیر کمی گوشت بدون چربی یا ماهی بدون
چربی (از سرخ کردن آنها پرهیز نمایید)
- میوه ها
- ماست کم چربی

میان
وعده های غذایی


- در صورتی که می خواهید وزن خود را کم نمایید از خوردن زیاد این
غذاها خودداری نمایید و بجای آنها میوه بخورید.
- ساندویچ یا نان تست همراه با
مواد غذایی کم چرب
- غلات
- چیپس کم چربی
- بیسکویت بدون شکر

کنترل
وزن


افرادی که بیماری دیابت آنها به تازگی تشخیص داده شده است ممکن
است توسط پزشک به آنها توصیه شده باشد که مقداری از وزنشان بکاهند.
وقتی که رژیم
غذایی جدید شما مشخص گردید، شما احتمالاً متوجه خواهید شد که با این روش، ثابت
نگهداشتن وزن آسان خواهد بود. بخاطر داشته باشید که شما فقط هنگامی وزن کم خواهید
کرد که کمتر از مقدار مورد نیاز بدن برای انجام فعالیتهای روزانه غذا مصرف
نمایید.
هیچ دلیلی وجود ندارد که تمام افراد خانواده شما نتوانند از رژیم دیابتی
شما استفاده کنند، اما اگر بعضی از افراد خانواده تان علاقه خیلی زیادی به خوردن
غذاهای سرخ کرده یا غذاهای شیرین دارند، تغییر در رژیم غذایی آنها را باید به تدریج
انجام دهید.

نکاتی برای کم کردن وزن


- از غذاهای پرچربی و سرخ کرده پرهیز نمایید.
- در هر وعده،
غذهای کمتری را بخورید.
- از خرودن میان وعده های غذایی مثل چیپس و بیسکویت
خودداری نموده و بجای آنها میوه بخورید.
- وعده های غذایی را سر وقت
بخورید.
- تمرنات ورزشی بیشتری انجام دهید.

حفظ یک رژیم غذایی متعادل


همانگونه که تاکنون متوجه شده اید، شیوه خوب غذا خوردن به معنای
خوردن ترکیبی از غذاهای خوب و سالم و کنار گذاشتن غذاهای مضر و زیان آور می باشد.
اگر شما در مورد غذاهایی که می خورید اطمینان ندارید، می توانید با مشورت با یک
متخصص تغذیه از او کمک بگیرید. با اینحال وقتی که شما به اصول صحیح غذا خوردن عادت
کردید، این کار برای شما بسیار آسان خواهد شد.


هر وعده غذایی که مصرف می کنید باید موارد زیر در آن رعایت شده
باشد:


- 40 درصد غذای شما باید شامل غذاهای نشاسته ای و ترجیحاً انواع
بافیبر زیاد باشد.

- 40 درصد غذای شما باید حاوی سبزیجات، سالاد یا میوه
باشد.

- باقی 20 درصد غذای شما هم باید شامل منابع پروتئینی مثل گوشت، ماهی،
تخم مرغ، حبوبات یا پنیر باشد.
با مصرف غذاهایی که نسبتهای فوق در آنها رعایت
شده است، قند خون شما در وضعیت مناسب باقی خواهد ماند.

خوردن کربوهیدراتهای
مناسب


کربوهیدراتها گروهی از مواد غذایی هستند که در بدن تجزیه شده و
به گلوکز (قند خون) تبدی می شوند تا برای شما ایجاد انرژی کنند. دو نوع کربوهیدارت
وجود دارد (1) قندی و (2) نشاسته ای.


کربوهیدراتهای قندی: قند، شکر، شکلات، شیرینی، کیک، بیسکوئیتهای
شیرین و نوشابه‌ها حاوی این نوع کربوهیدراتها می باشند. شما باید مصرف این نوع مواد
غذایی را کنار بگذارید زیرا گلوکز آنها خیلی سریع وارد خون می شود و می تواند بطور
ناگهانی قند خون شما را بالا ببرد. برای شیرین شدن چای یا مواد غذایی تان،
می‌توانید از شیرین کننده های مصنوعی مثل قرصهای ساخارین که در داروخانه ها موجود
است استفاده نمایید.

کربوهیدراتهای نشاسته‌ای: نان، سیب زمینی، ماکارونی،
برنج، غلات و میوه ها حاوی این نوع کربوهیدراتها می باشند. این مواد غذایی به
آهستگی تجزیه می شوند و منبع خوبی برای ایجاد انرژی هستند، بنابراین از این مواد
بطور منظم و در هروعده غذایی استفاده نمایید.

خوردن چربی ها
مناسب


نوع چربی که ما مصرف می کنیم از اهمیت زیادی برخوردار است. دو
نوع اصلی چربی وجود دارد: (1) چربی های اشباع شده و (2) چربی های اشباع
نشده.

چربی های اشباع شده: روغن هاو چربی های حیوانی که در گوشت، شیر، چربی
و کره وجود دارند از نوع چربی های اشباع شده هستند. مصرف این نوع چربی ها می تواند
سبب بروز مشکلاتی در گردش خون شود. همه افراد باید مصرف این نوع چربی ها را کاهش
دهند.

چربی های اشباع نشده: این نوع از چربی ها کمی بهتر از نوع چربی های
اشباع شده می باشند و خودشان به دو دسته تقسیم می شوند (1) پلی و (2)
مونو.

چربی‌های اشباع نشده پلی: روغن آفتابگردان، روغن ذرت و مارگارینهای
آفتابگردان حاولی این نوع چربی هستند.

چربی‌های اشبع نشده مونو: در روغن
زیتون این نوع چربی وجود دارد که نسبت به بقیه انواع چربی ها بهتر است و می توان به
جای آنها استفاده نمود.
بخاطر داشته باشید که تمام انواع چربی ها دارای کالرزی
زیادی می باشند و بنابراین مصرف زیاد آنها منجر به افزایش وزن و چاقی می
شود.

خوردن فیبرهای مناسب


فیبرهای غذایی به دو صورت (1) محلول در آب (جذب سایر غذاها را در
بدن کاهش می دهند و (2) غیر محلول در آب (غیر قابل هضم بوده و به جلوگیری از یوبست
کمک می کند) می‌باشند. مصرف فیبرهای غیر محلول در آب برای افاردی که می خواهند لاغر
شوند بیسیار مناسب است.
شما باید حدود 30 گرم در روز از فیبرهای غذایی استفاده
نمایید. خوردن این فیبرها به روده شما کمک می کند که کار خود را بخوبی انجام دهد تا
دچار یبوست نشوید. بعضی از انواع فیبرها مثل فیبرهای محلول در آب می توانند هم به
کاهش قند خون و هم به کاهش کلسترول خون کمک زیادی نمایند. غذاهایی مثل لوبیا، نخود
فرنگی، سوپ عدس و جوی دو سر دارای مقادیر زیادی فیبرهای محلول در آب هستند. غذاهایی
همچون نان سبوس دارن میوه های پوست نکنده، آرد سبوس دار و برنج حاوی مقادیر زیادی
از فیبرهای غیر محلول در آب هستند.

خوردن پروتئین های مناسب


پروتئین ها برای بدن ضروری می باشند. آنها در ترمیم بافتها و در
رشد کودکان بسیار مؤثر هستند، اما شما نیاز ندارید هک بیش از مقداری که به آن
احتیاج دارید مصرف نمایید. برنامه رژیم غذایی شما باید طوری باشد که 12 تا 15 درصد
نیازهای انرژی روزانه تان از طریق مصرف پروتئین ها بدست آید. این پروتئین ها می
توانند هم از طریق منابع گیاهی مثل نان، غلات، برنج، آرد و ماکارونی و هم از طریق
منبع حیوانی مثل گوشت، تخم مرغ، ماهلی و لبنیات تأمین شوند. پروتئین های حیوانی
نسبتاً دارای چربی و کالری بیشتری هستند اما فاقد کربوهیدرات می باشند. بنابراین در
هنگام برنامه ریزی برای رژیم غذایی تان به این مسئله نیز توجه داشته
باشید.

از نمک پرهیز کنید


خوردن مقادیر زیاد نمک برای ما مناسب نمی باشد و می تواند منجر
به بالا رفتن فشار خون شود. سعی کنید که در آشپزخانه از مقادیر کمی نمک برای پختن
غذاها استفاده نمایید و در سر سفره هم نمکدان نگذارید. بجای نمک می توانید در صورت
لزوم از فلفل و ادویه جات برای بهتر کردن طعم غذاها استفاده نمایید.

ویتامین
ها و مواد معدنی


اگر شما دارای یک رژیم غذایی متعادل هستید، نیازی نخواهید داشت
که قرصها یا شربتهای ویتامینی یا دارای مواد معدنی مصرف نمایید، زیرا این غذاها به
اندازه کافی دارای ویتامین ها و مواد معدنی می باشند. بعضی محققین عنوان کرده اند
که کمبود بعضی مواد مثل کرومیوم و سلنیوم ممکن است در بروز مشکلات بیماری قند نقشی
داشته باشند. با اینحال هیچ راهی وجود ندارد که مقادیر این عناصر را در بدن یا رژیم
غذایی شما تعیین کند. احتمالاً بهترین کار این است که رژیم غذایی متنوعی داشته
باشید تا مطمئن شوید که از همه ویتامین‌ها و مواد معدنی به اندازه کافی به بدنتان
می رسد.

 

عوارض دیابت

 

کلیه ها بعنوان یک فیلتر و تصفیه کننده، خون را تصفیه نموده و آب
اضافی و مواد زائد را از آن جدا می‌کند و بصورت ادرار از بدن خارج می‌سازد. در
افراد دیابتی، بعلت تجمع قند در رگهای کوچک کلیه، کلیه ها دچار صدمه می‌گردند. این
وضعیت شبیه به ایجاد یک سوراخ بزرگ در یک چای صاف کن می‌باشد. در این حالت، موادی
که باید بطور طبیعی در بدن حفظ شوند، از طریق این تصفیه صدمه دیده، از طریق ادرار
از بدن خارج می شوند.
یکی از موادی که در هنگام خرابی کلیه ها در ادرار ظاهر می
گردد، پروتئین می باشد. یک پروتئین ویژه به نام آلبومین در مراحل اولیه صدمه به
کلیه ها در ادرار دیده می‌شوند. بنابراین انجام آزمایش ادرار همراه با آزمایش خون
می‌تواند بسیار با اهمیت باشد. گاهی اوقات ممکن است بر اثر عفونت ادراری، در ادرار
آلبومین دیده می شود که می‌توان این حالت را از وضعیت قبلی تشخیص
داد.

گرفتاری اعصاب

دیابت می‌تواند به دو طریق باعث صدمه به اعصاب شود: اول اینکه ممکن
است با اختلال در خونرسانی آنها، موجب آسیب به عصب شود (مثل چشمها و کلیه ها) و
دیگر اینکه با وارد آوردن صدمه مستقیم به عصب بعلت بالا بودن قند خون، باعث آن شود.
هرگونه آسیب عصبی را اصطلاحاً نوروپاتی می گویند. براساس اینکه کدام یک از سه نوع
عصب آسیب می بیند، نتیجه آن متفاوت خواهد بود.

اعصاب حرکتی: اعصاب حرکتی
حامل پیغامهای عصبی از مغز به عضلات می باشند و به این طریق باعث انقباض عضلات می
گردند. آسیب به این نوع اعصاب را اصطلاحاً نوروپاتی حرکتی می نامند و می تواند منجر
به از دست رفتن فعالیت عضلات کوچک دستها یا پاها شود. در چنین مواردی انگشتان پاها
به سمت بالا چنگ می شوند و انگشتان دستها هم ضعیف می گردند.

اعصاب حسی:
اعصاب حسی موجب شناسایی حسهای درد، لمس، حرارت و سایر حس‌ها شده و این پیغامها را
به سمت مغز می‌فرستند. نوروپاتی حسی می تواند ابتدا باعث حساس شدن و درد پاها شود
اما بتدریج پاها بی‌حس شده و هیچ حسی را متوجه نمی‌شود.

اعصاب خودکار: اعصاب
خودکار یا اتونومیک مسئل کنترل عملکردهای خودکار بدن مثل فعالیت روده‌ها و مثانه‌ها
می‌باشد. نوروپاتی خودکار نسبتاً ناشناخته بوده و بیشتردر روده‌ها و
مثانه اختلال ایجاد می‌کند. این نوروپاتی می‌تواند باعث یبوست یا اسهال شود و گاهی
اوقات شخص ممکن است از استفراغ‌های مکرر رنج ببرد. همچنین در مردها ممکن است
مشکلاتی در توانایی جنسی آنها ایجاد شده و این توانایی کاهش یابد. با اینحال اکثر
این مشکلات را می‌توان با دارو درمانی بهبود بخشید.

توانایی
جنسی

توانایی مردان به داشتن یک نعوظ طبیعی، بستگی به خونرسانی خوب
شریانهایی که آلت تناسلی را خونرسانی می کنند و نیز اعصابی که باعث انقباض وریدهای
آن می شوند، دارد.
با اینحال اهمیت زیادی که بخاطر داشته باشیم که ناتوانی جنسی
می تواند به غیر از مشکلات بدنی، بعلت مشکلات روانی نیز ایجاد شود، خواه شما به
دیابت مبتلا باشید یا نباشید. بنابراین تمام مشکلات جنسی خود را با پزشک در میان
بگذارید تا او بتواند درمان مناسب را برای شما انتخاب نماید.

گرفتاری
پوستی

تعداد کمی از مبتلایان به مرض قند ممکن است بعلت صدمات رگهای کوچک،
دچار مشکلات پوستی شوند. در صورت وقوع چنین مشکلی، پوست روی استخوان ساق پا، قرمز و
نازک می‌گردد که به آن اصطلاحاً نکروبیوزلیپویدیکا (Necrobiosos Lipoidica) گفته می‌شود. متأسفانه هنوز درمان مؤثری برای این مشکل پیدا نشده
است.

گرفتاری شریانها

مبتلایان به مرض قند در معرض خطر ابتلاء به سفت و سخت شدن دیواره
رگها و شریانهای بزگر هستند که می تواند موجب سکته قلبی یا مغزی شود و نیز سبب کم
شدن گردش خون پاها می گردد. افزایش وزن و سیگار کشیدن می توانند این خطر را بیشتر
افزایش دهند، بنابراین واقعاً ضرورت دارد که شما از استعمال دخانیات و اضافه شدن
وزن جلوگیری نمایید. اگر شما دچار افزایش کلسترول خون هستید، امروزه نشان داده شده
است که می توان با پیروی از رژیم غذایی مناسب و یا درمان دارویی، از میزان کلسترول
و از خطر گرفتاری سفت و سخت شدن شریانها (تصلب شرائین) کم نمود. همچنین مشخص شده
است که مصرف مقادیر کم آسپرین بطور روزمره می تواند در افرادی که دارای چنین
مشکلاتی هستند، از خطر سکته های قلبی و مغزی کم نماید.
مشکلاتی که بر اثر تصلب
شرائین ایجد می شوند بسیار شایع می باشند که می توان با مصرف دارو یا جراحی آنها را
درمان نمود. با اینحال، بهتر است قبل از گرفتار شدن به این مشکلات، از ایجاد آنها
پیشگیری نمود.

دیابت می تواند به راههای مختلفی چشمهای شما را گرفتار نماید که می
تواند از تار شدن موقتی بینایی تا مشکلات شدیدتری مثل رتینوپاتی (صدمه به لایه حساس
به نور در چشم) باشد.

تاری دید

وقتی شما تازه شروع به مصرف انسولین یا قرصهای پایین آورنده قند خون
می کنید، ممکن است متوجه شوید که دید چشمهای شما تار شده است. این امر به این خاطر
است که عدسی چشمهای شما وقتی که دچار دیابت می شوید آب از دست داده و هنگامی که
درمان را شروع می‌کنید کم کم عدسی چشمتان آب را دوباره بدست می آورد و به همین خاطر
یک تاری دید موقت ایجاد می گردد.
خوشبختانه این تاری دید بطور موقت بوده و بدون
اینکه نیاز به درمان داشته باشد در عرض چند ماه خودبخود بهبود می یابد. اگر این
وضعیت برای شما اتفاق افتاد، قبل از اینکه برای گرفتن عینک به چشم پزشک مراجعه
کنید، چند ماهی منتظر شوید تا تاری دید از بین برود.

قسمتهایی که دچار عوارض
دیابت میشوند
- چشمها
- کلیه‌ها
- اعصاب محیطی در دستها و پاها
-
پوست
- رگهای خونی

آب مروارید

وقتی شما به مدت طولانی دچار مرض
قند باشید، بخاطر تجمع قند در عدسی چشمتان، مستعد ابتلاء به آب مروارید (کاتاراکت)
می شوید. این وضعیت باعث می شود که عدسی چشم شما کدر شده و از عبور راحت نور از آن
و ورود به چشم جلوگیری می کند.
خوشبختانه می توان آب مروارید را با یک عمل ساده
و عوض کردن عدسی چشم با یک عدسی پلاستیکی درمان نمود. این عمل را می توان بدون
بیهوشی و فقط با بیحسی موضعی انجام داد و شما فقط نیاز دارید که 24 ساعت در
بیمارستان بستری شوید. نتیجه این عمل جراحی معمولاً رضایت بخش می
باشد.

رتینوپاتی

 

هر دو نوع دیابت می توانند باعث گرفتاری پرده

شبکیه در چشم شوند. قسمت مرکزی شبکیه (ماکولا) باعث دیدن رنگها و
جزئیات می شوند در حالیکه قسمتهای محیطی شبکیه در دیدن اجسام سیاه و سفید و دیدن در
تاریکی به شما کمک می‌کنند.
رگهای خونی کوچک که به شبکیه خونرسانی می‌کنند بر
اثر دیابت دچار مشکل می شوند. این امر احتمالاً بعلت تجمع قند در دیواره رگهای خونی
می باشد که آنها را ضعیف می سازد. این رگها گاهی اوقات پاره شده و ایجاد خونریزیهای
کوچکی می کنند.
گاهی اوقات، عروق خونی ممکن است نشت کرده و باعث تجمع مایع در
سطح شبکیه گردد که به آن اصطلاحاً اگزودای سخت گفته می شود. این نشتی معمولاً نشانه
آن است که خونرسانی آن منطقه بخوبی انجام نمی شود. وقتی رتینوپاتی به مرحله پیشرفته
تری می رسد، رگهای خونی جدید می‌توانند رشد کرده و خونرسانی را بهبود ببخشند. این
رگهای خونی جدید، شکننده بوده و ممکن است پاره شده و خونریزی شدیدی ایجاد نمایند.
این وضعیت می تواند بطور جدی بینایی را مختل کند.

- درمان رتینوپاتی:
خوشبختانه در سالهای اخیر، لیزر درمانی توانسته است در ترمیم صدماتی که در
رتینوپاتی دیابتی ایجاد شده است، کمک‌های فراوانی نماید. لیزر به قسمت محیط شبیکه
تابیده می شود و توسط آن، اگزودای سخت برداشته شده و از رشد رگهای جدید جلوگیری
می‌گردد. هرچه زودتر درما نصورت پذیرد، موفقیت بیشتر خواهد بود و به همین دلیل است
که افراد دچار مرض قند باید حداقل سالی یک بار به چشم پزشک مراجعه کنند تا
چشمهایشان معاینه گردد. تعداد کمی از مبتلایان به مرض قند دچار نوعی رتینوپاتی می
شوند که به آن اصطلاحاً ماکولوپاتی گفته می شود.
این عارضه بخصوص در افراد
سالخورده بیشتر دیده می شود. در این وضعیت، رگهای خونی در قسمت مرکزی شبکیه کاهش
پیدا می کنند و باعث اختلا در دیدن رنگها و جزئیات دقیق می شود.
متأسفانه
لیزردرمانی در ماکولوپاتی چندان موفقیت آمیز نمی باشد.
اگر شما نیاز به لیزر
درمانی داشته باشید باید به یک متخصص چشم مراجعه نمایید. ابتدا قطره ای در چشمهای
شما ریخته می شود تا مردمک چشمهایتان گشاد شده و پزشک راحت تر بتواند شبکیه چشم را
ببیند. سپس سرتان را در یک محفظه قرار می دهید تا از تکان خوردن آن جلوگیری شود.
بعد پزشک با دوربین، قسمتهای مختلف شبکیه را معاینه می کند تا ببیند کدام قسمتهای
آن نیاز به لیزر درمانی دارد. لیزر درمانی معمولاً هیچگونه دردی ندارد. بعد از لیزر
درمانی به مدت یکی دو روز شما دچار تاری دید خواهید شد که مسئله مهمی
نیست.

شما باید از تغییراتی که بعلت دیابت شما در پاهایتان رخ می دهد آگاه
باشید و بتوانید برای کاهش این خطرات، اقداماتی را انجام دهید. اکثر مبتلایان به
دیابت دچار هیچ مشکلی در پاهایشان نمی باشند، اما حتی آنهایی که این مشکلات را
دارند نیز می توانند با انجام اقداماتی از بدتر شدن آن جلوگیری کنند. با برقرار
بودن گردش خون کافی در پاها، بافتهای آن تقویت شده و از بروز چنین مشکلاتی جلوگیری
می گردد. برای اینکه گردش خون پاها کافی باشد باید از یک رژیم غذایی مناسب پیروی
کرد، میزان قند خون را در حد طبیعی نگه داشت و از استعمال دخانیات پرهیز نمود.
همیشه مطمئن شوید که کفشهایتان مناسب و اندازه است و هیچ آزاری به پاهایتان نمی
رساند. بعلاوه، کارهای خاصی هم وجود دارد که بتوانید با انجام آنها از پاهایتان
بخوبی مراقبت نمایید. این کارها براساس چهار تغییری که می توانند در دیابت ایجاد
شوند، طراحی شده اند. این چهار تغییر عبارتند از:


خونرسانی ضعیف: وقتی بعلت باریک شدن رگهای خونی، خونرسانی به
پاها مختل می گردد، پاهای شما نمی توانند بخوبی در مقابل حوادثی مثل در معرض هوای
سرد قرار داشتن، عفونتها یا ضربات از خود محافظت نشان دهند و بسیار مستعد دچار شدن
به سه تغییر دیگری که در زیر می آیند می شوند. با استفاده از جورابها و کفشهای
مناسب، پایتان را گرم نگه دارید اما از گرم شدن بیش از حد آنها هم پرهیز
نمایید.

نوروپاتی: صدمه به اعصاب می تواند باعث کم شدن حساسیت پاها نسبت به
درد و حرارت شود. در مراحل اولیه آن، افراد اغلب از گزگز یا سوزن سوزن شدن پاهایشان
شکایت می کنند و یا اینکه اظهار می دارند که مثل این است که آنها بر روی پنبه راه
می روند.
وقتی که توانایی احساس کردن پاهای شما کاهش می یابد، شما کمتر به
آسیبها یا عفونتهایی که به پاهایتان وارد می آید توجه می کنید و در صورتی که اقدامی
برای بهبود آن انجام ندهید، باعث افزایش صدمات می گردد.
اگر شما به درجاتی از
نوروپاتی مبتلا هستید، شما مجبورید عادت کنید که هر روز پاهایتان را بررسی و معاینه
کنید تا ببیندی آیا زخم یا بریدگی در آن ایجاد شده است یا خیر. آسان ترین راه این
است که در برنامه روزانه تا، زمانی هم برای مراقبت از پاهایتان بگذارید.
همچنین
اهمیت دارد که قبل از اینکه وارد وان حمام شوید، ابتدا درجه حرارت آب را با دستتان
کنترل کنید که زیاد داغ نباشد.

خشکی پوست: خشکی پوست می تواند همراه با
نوروپاتی و خونرسانی ضعیف دیده شود، اما می تواند بدون این مشکلات هم ایجاد
گردد.
شما ممکن است متوجه شوید که خشکی پوست پاهایتان مدتها قبل از ایجاد مرض
قند شما وجود داشته است و آن را به حساب یک مشکل معمولی گذاشته باشید. با اینحال،
پوست خشک و دچار پوسته ریزی شده دارای نرمی و انعطاف پذیری کمتری می باشد، زیرا با
تعریق و چربی طبیعی از فشارها و سائیدگی هایی که در اثر راه رفتن ایجاد می شود
محافظت نمی گردد.
وقتی پوست پای شما خیلی خشک می شود، شما بیشتر مستعد ابتلاء به
پینه و میخچه و ترک خوردن پاها می شوید. شما می توانید با استفاده از کرمها، پاهای
خود را بطور روزمره چرب کرده و از خشک شدن آنها جلوگیری نمایید.

تغییر در
شکل پاها: تغییر شکل پاها می‌تواند در اثر ابتلاء به دیابت در طولانی مدت ایجاد
شود. استخوان ها ممکن است بعلت تغییراتی که در میزان بافت چربی پاها ایجاد می شود
دچار تغییراتی گردند.
قسمت جلویی پاهایتان ممکن است پهن شده و انگشتانتان چنگ
شود. وقتی بافتهای زیر پایتان دچار فرسودگی شوند، شما ممکن است در پاشنه پایتان
احساس درد نمایید.

مراقبت از پاها


مراقبت صحیح از پاها در جلوگیری از عوارض دیابت بسیار اهمیت
دارد. پاها باید هر روز شسته و بررسی شوند تا هرگونه مشکلی در آنها به سرعت کشف
گردد.

- با استفاده از آب گرم و صابون ملایم، هر روز پاهایتان را بشویید.
هیچگاه پاهایتان را به مدت طولانی در آب قرار ندهید زیرا این کار باعث برداشته شدن
چربی طبیعی پوست پاهایتان خواهد شد.

- ناخن های پاهایتان را بطور مستقیم
قیچی نمایید و از گرفتن گوشه های ناخن پرهیز نمایید.

- در صورت وجود هرگونه
زخمی در پاهایتان، سریعا به پزشک مراجعه نمایید.

چه باید کرد


شما احتمالاً بعد از خواندن این مطالب، متوجه تمام عوارض احتمالی
بیماری دیابت شده اید، بنابراین تکرار این موضوع ارزش خواهد داشت که بدانید می
توانید از تمام این عوارض جلوگیری کنید، به شرطی که مراقب دیابت خود باید و قند
خونتان را در حد طبیعی نگه دارید. بخاطر داشته باشید که این عوارض اجتناب ناپذیر
نیستند و شما نقش مهمی در جلوگیری از آنها خواهید داشت.

علت ایجاد مرض قند

 

دلایل مختلفی برای کاهش تولید انسولین توسط لوزالمعده شناخته شده است
و هر بیماری ممکن است به یکی از این دلایل دچار مرض قند شده باشد. این دلایل
عبارتند از: وارثت (ژنتیک)، ابتلا به بیماریهای عفونی، شرایط محیطی و
استرس.

عوامل ارثی


محققینی که بر روی دوقلوهای یکسان و خانواده بیماران مبتلا به
مرض قند تحقیق می کنند کشف کرده اند که نقش عوال ارثی در ابتلای به هر دو نوع مرض
قند اهمیت دارد. در دوقلوهای یکسان در صورتی که یکی از آنها به مرض قند نوع 1 دچار
باشد، 50 درصد احتمال دارد که دیگری نیز به مرض قند مبتلا شود. اما در مورد مرض قند
نوع 2، اگر یکی از دوقلوها به این بیماری دچار شود، قل دیگر حتماً به بیماری مبتلا
خواهد شد. بسیار مشکل است که پیش بینی کنیم که چه کسی بیماری را به ارث می برد. در
تعدادی از خانواده ها این بیماری شدیداً بین افراد خانواده شایع است و این افراد
استعداد زیادی در ابتلاء به این بیماری دارند. دانشمندان در این خانواده ها موفق به
پیدا کردن چندین ژن شده اند که احتمالاً مسئول ایجاد این بیماری هستند. در چنین
خانواده هایی می توان سایر افراد خانواده را نیز از نظر وجود این ژنها آزمایش نمود
و خطر بروز این بیماری را در آنها پیش بینی کرد. با اینحال در اکثر جاهای دنیا
امکان انجام چنین آزمایشی برای تشخیص ژن ها وجود ندارد. بنابراین حتی اگر یکی از
بستگان نزدیک شما به بیماری دیابت مبتلا باشد، دلیلی ندارد که شما هم حتماً به این
بیماری دچار شوید. بعضی از افرادی که از نظر ارثی مستعد ابتلاء به مرض قند هستند
هیچگاه واقعاً به این بیماری دچار نمی شوند که این امر نشان دهنده وجود سایر عوامل
در ایجاد این بیماری می باشد.

عفونت ها


دیده شده است که کودکان و جوانان در بعضی از ایام سال که
سرماخوردگی و سرفه شایعتر است بیشتر احتمال دارد که به مرض قند دچار شوند. بعضی از
ویروسها مثل ویروس اوریون دارای این قدرت هستند که به لوزالمعده حمله کرده و به آن
صدمه بزنند و در نتیجه ایجاد مرض قند کنند. با اینحال از آنجایی که بیماران نگران
این موضوع هستند، به ندرت اتفاق می افتد که پزشکان بتوانند ارتباط وقوع مرض قند را
با گروهی از عفونتها مرتبط سازند. یک توضیح ممکن است این موضوع، آن است که عفونت می
تواند یک روند تدریجی از تخریب لوزالمعده را شروع کند که چندین سال بعد اثر خود را
نشان دهد.

شرایط محیطی


افرادی که به مرض قند نوع 2 مبتلا می شوند اغلب رژیم غذایی غیر
متعادلی داشته و چاق هستند. بطور قابل توجهی، افرادی که از کشورهایی که مرض قند در
آنجاها زیاد شایع نیست به کشورهایی مهاجرت می کنند که این بیماری در آنجا شیوع
بیشتری دارد، آنها نیز در معرض خطر بیشتری برای ابتلای به این بیماری قرار می
گیرند. تغییرات عمده در نحوه زندگی نیز می تواند احتمال ابتلاء یک شخص به دیابت را
افزایش دهد. یک مثال خوب در این مورد، افراد جزیره نائورو می باشد. وقتی در این
جزیره معادن فسفات کشف شد، مردم این جزیره پول یادی بدست آوردند و ثروتمند شدند. در
نتیجه رژیم غذایی آنها نیز تغییر نمود و اضافه وزن پیدا کردند و بیشر از گذشته
مستعد ابتلاء به مرض قند شدند.
تمام این موارد به اهمیت ارتباط بین رژیم غذایی،
محیط زندگی و ابتلاء به مرض قند اشاره دارند. با اینحال هیچ ارتباط دقیقی بین بروز
مرض قند و مصرف قند و شیرینی دیده نشده است.

مرض قند ثانویه


تعدا کمی از افراد هم وجود دارند که بروز مرض قند در آنها بعلت
ایجاد بیماری دیگری در لوز المعده می باشد. برای مثال بیماری پانکراتیت (التهاب
لوزالمعده) می تواند باعث تخریب قسمت بزرگی از لوزالمعده شود. بعضی از افرادی که به
بیماریهای هورمونی دچار هستند مثل سندرم کوشینگ (افزایش تولید هورمون استروئید در
بدن) یا آکرومگالی (افزایش تولید هورمون رشد در بدنت) ممکن است به عنوان یک عارضه
جانبی از بیماری اصلی شان، به مرض قند نیز مبتلاء شوند. همچنین لوزالمعده می تواند
بر اثر مصرف زیاد و طولانی مدت الکل نیز دچار آسیب شود.

استرس
ها


گرچه بسیاری از افراد، وقوع ابتلاء به مرض قندشان را به بروز
وقایع استرس زایی مثل تصادفات یا سایر بیماریها ربط می دهند اما اثبات یک ارتباط
مستقیم بین استرس و مرض قند دشوار می باشد. توضیح این مسئله ممکن است در این حقیقت
نهفته باشد که افراد، پزشکشان را به دلیل بعضی از وقایع استرس زا ملاقات می کنند و
در همین ملاقات ها است که تصادفاً مرض قندشان تشخیص داده می شود.

سخن آخر

از آنجایی که دیابت یک بیماری شایعی می باشد و به نظر می رسد که
میزان آن در سالهای اخیر افزایش یافته است، تحقیقات زیادی در جهت پیشگیری، معالجه و
درمان عوارض آن در حال انجام می باشد.

آیا می‌توان از بروز بیماری دیابت
پیشگیری کرد؟
درمان ایده آل، درمانی خواهد بود که از بروز بیماری دیابت پیشگیری
کند. در طی چند سال اخیر، دانسته های ما در مورد دیابت افزایش یافته است اما هنوز
چیزهای زیادی است که باید آنها را کشف نمود. ما هنوز به درستی نمی دانیم که چرا
صدمات سلولهای بتا در لوزالمعده که تولید انسولین می کنند ایجاد می شود. ژن هایی که
سبب می شوند افراد، مستعد چنین صدماتی شوند شناسایی شده اند اما هنوز چیزی که
دقیقاً آنها کنترل می کنند و چگونگی شروع آسیب، ناشناخته باقی مانده است. با این
وجود، به محض اینکه جواب این سؤالات فهمیده شود، می توان با استفاده از مهندسی
ژنتیک، در بیمارانی که در خطر ابتلاء به دیابت هستند، ژن آنها را دستکاری نمود.
گرچه برای رسیدن به چنین امکاناتی هنوز باید سالها در انتظار بود.
برای دیابت
نوع 2، کنترل وزن بدن و تمرینات ورزشی منظم، در کاهش ابتلاء به این بیماری مؤثر می
باشد.

آیا دیابت قابل معالجه است؟


بسیاری از بیماران سؤال می کنند که آیا بوسیله پیوند اعضاء می
توان دیابت را معالجه نمود. برای بیماران دچار دیابت نوع 1، این دورنمای جذابی است.
اگر امکان داشت که سلولهای بتای لوزالمعده که انسولین ترشح می کنند را بتوان به
طریقی به بیماران دیابتی تزریق نمود یا آنها را جایگزین نمود، انسولین به این روش
در بدن ساخته می شد. در سالهای اخیر تحقیقات زیادی در این مورد شده است اما مشکل رد
کردن پیوند سلولها همچنان باقی است. بعلاوه عمل جمع آوری سلولهای ترشح کننده
انسولین از لوزالمعده اشخاص دهنده سلول بسیار پرزحمت بوده و زمان زیادی را باید صرف
آن نمود و هیچگاه نیم توان بریا تمام بیماران دیابتی دنیا، این مقدار سلول را جمع
آوری کرد.
در تحقیقات اخیر سعی شده است که سلولها را یا از حیوانات و یا از
قسمتی از پوست بیماران دیابتی بدست آورد و آنها را به سلولهای ترشح کننده انسولین
تبدیل نمود. با اینحال مشکلات بسیاری در این راه وجود دارد.
در بیماران دچار
دیابت نوع 2، مشکل پیچیده تر است زیرا بدن آنها ممکن است انسولین بسازند، اما
سلولهای بدن آنها به این انسولین مقاومت نشان می دهد. قرصهای جدید مثل تیازولیدین
دیون ها، اقدامی برای بهبود حساسیت سلولها به انسولین بودن، اما اولین داروی این
گروه به نام تروگلیتازون، فعلاً بخاطر عوارض جانبی زیاد آن کنار گذاشته شد است. با
اینحال احتمال زیادی دارد که روشهای جدیدتر افزایش حساسیت انسولین سلولها، در آینده
نه چندان دور کشف شوند.

درمانهای جدید

برای اکثر بیماران دیابتی، پیدا کردن درمانهای جدید برای پیشگیری یا
کاهش خطر ایجاد عوارض شدیدتر، دارای اهمیت زیادی می باشد.
این درمانها بر بعضی
مکانیسمهای اصلی ایجاد کننده صدمات چشمی، کلیوی و عصبی متمرکز هستند. همانگونه که
قبلاً هم ذکر کردیم، جمع شدن مقادیر زیاد گلوکز (قند خون) به مدت طولانی در شبکیه
چشم، کلیه ها و اعصاب، باعث آسیب رسیدن به آنها می شود. داروهایی کشف شده اند که از
روند ایجاد این آسیب ها جلوگیری می کنند، اما هنوز این داروها در حال آزمایش هستند.
کنترل دقیق فشار خون و کلسترول خون در جلوگیری از عوارض دیابت مؤثر هستند. با
اینحال، اهمیت دارد بخاطر داشته باشیم که با مراقبت منظم از میزان قند خون، می توان
تا حدود زیادی از خطر بروز این عوارض کم نمود. انجام آزمایشهای قند خون، کلسترول
خون، آزمایش ادرار، اندازه گیری فشار خون، معاینه چشمها و پاها می توانند در
پیشگیری از عوارض بیماری دیابت بسیار مؤثر باشند. تاکنون پیشرفتهای زیادی در درمان
بیماری دیابت ایجاد شده است و بطور حتم در آینده نیز این پیشرفتها ادامه خواهد
داشت.



تاريخ : یکشنبه ٩ مهر ،۱۳٩۱ | ۱٠:۱٧ ‎ب.ظ | نویسنده : امیررحمانی | نظرات ()
  • قالب بلاگ اسکای
  • قالب وبلاگ